HET VAN DEN HEUVEL-ORGEL IN DE NIEUWE KERK TE KATWIJK AAN ZEE

In 1979 verstrekte de Kerkvoogdij van de Ned. Herv. Gemeente te Katwijk aan Zee opdracht aan de Dordtse orgelbouwer Jan L. van den Heuvel tot het bouwen van een nieuw orgel in haar ruim 2000 zitplaatsen tellende hoofdkerk.
Het instrument, dat volgens het mechanische sleepladensysteem gebouwd is, staat opgesteld achter het prachtige historische Nolting-front uit 1822, hetwelk op aanwijziging en onder toezicht van de Rijksdienst voor Monumentenzorg geheel werd gerestaureerd. De tachtig zelfstandig sprekende stemmen zijn verdeeld over vier klavieren en pedaal.
Dit symfonische orgel werd gebouwd in de jaren 1981-1983, en is één van de belangrijkste instrumenten van de wereldwijd bekende orgelbouwer Van den Heuvel.

In technisch- en artistiek opzicht vond een oriëntatie plaats volgens de principes van de vermaarde Franse orgelbouwer Aristide Cavaillé-Coll (1811 – 1899).
De registerbezetting van het Positif is één der grootste ter wereld.

Het heeft in de 18 sprekende stemmen o.a. een doorlopende Cornet décomposé 8-sterk vanuit 8 voet.
Een aantal registers van het Positif heeft de 18e eeuwse Franse mensurering.
Het Grand-Orgue heeft naast een Cornet 5-sterk vanuit 8 voet een doorlopende Cornet décomposé 8-sterk vanuit 16 voet. Dit werd nog niet eerder in Nederland gebouwd, evenals de Cornet décomposé 8-sterk vanuit 32 voet op het Pédale.
Voornoemde klankopbouw is in geen enkel Nederlands orgel te vinden, echter wel in de grote orgels van de Parijse Kathedralen zoals de Notre-Dame en de Sacré-Coeur.

Het Récit expressif is boven de orgelkas in de toren van de kerk geplaatst en kan middels het bedienen van een trede bij de klaviatuur, geheel van de kerkruimte geïsoleerd en er direct ingebracht worden, hetgeen een bijzonder effect resulteert.

Naar verhouding heeft dit orgel een zeer rijke tongwerken-bezetting van 22 registers, waaronder het uit 4 registers bestaande Chamade-werk (horizontaal gepositioneerde trompetten).

In het Echo zijn enige registers overgenomen uit het oorspronkelijke Nolting-orgel uit 1822. De klaviatuur werd uitgevoerd in de Franse stijl. Naast de zgn. registerstoelen zijn treden boven het pedaal geplaatst welke dienen als speelhulpen.
Een aantal constructies toegepast bij deze speelhulpen, zijn speciaal voor dit orgel door Van den Heuvel ontwikkeld.

Op het Grand-Orgue, Récit expressif en Pédale is het zgn. “Barker-Systeem” toegepast, dit om het gehele instrument op soepele wijze te kunnen bespelen.
Het laatste verbeterde systeem door orgelbouwer Cavaillé-Coll toegepast, werd door Van den Heuvel bestudeerd en stond model voor de “Barkers” in het Katwijkse orgel.

Het gehele orgel, dat op zuiver ambachtelijke wijze in de ateliers te Dordrecht gebouwd is, werd persoonlijk door Jan L. van den Heuvel ontworpen en geïntoneerd. Adviseur was Jaap van Rijn, hoofdorganist van de Nieuwe Kerk.Het Nieuwe Kerk-orgel overtuigde de Sociéte Académique “Arts, Sciences, Lettres, gevestigd te Parijs, zodanig dat in 1984 – overigens voor de eerste maal aan een orgelbouwer – hun ‘Medaille d’Argent’ aan orgelbouwer Jan L. van den Heuvel, werd uitgereikt.

Sindsdien verwierf Van den Heuvel vele opdrachten voor het bouwen van orgels van over de hele wereld, zoals o.a.: St. Eustache (Parijs), Duke’s Hall (Londen), Katarina Church (Stockholm), St. Franziskus Kirche (München), Church of the Holy Apostles (New York), Victoria Hall (Genéve), en zeer recent werd het contract ondertekend voor de bouw van het belangrijkste concertorgel van Denemarken, en 32-voets instrument met 87 stemmen, hetgeen geplaatst zal worden in een nieuw te bouwen concertzaal in de hoofdstad te Kopenhagen (Denemarken) naar een ontwerp van de vermaarde Franse architect Jean Nouvel.



< terug