|
Het Orgel
Op advies van de adviseur Jaap van Rijn,
hoofdorganist van de Nieuwe Kerk verstrekte de Kerkvoogdij van de Nederlandse Hervormde Gemeente te
Katwijk aan Zee in 1979 de opdracht aan de Dordtse orgelbouwer Jan L.
van den Heuvel tot het bouwen van een nieuw orgel in haar ruim 2000
zitplaatsen tellende hoofdkerk.
Het instrument, dat volgens het mechanische sleepladen systeem gebouwd
is, staat opgesteld achter het prachtige historische Nolting-front uit
1822, hetwelk op aanwijzing en onder toezicht van de Rijksdienst voor
Monumentenzorg geheel werd gerestaureerd.
De uitvoering van deze restauratie c.q. uitbreiding van de orgelkas lag
in handen van Jaap van Rijn, 80% van de orgelkas heeft hij nieuw
aangemaakt en restdelen grondig gerestaureerd. Gedurende 3 jaar heeft
een groep van 10 vrijwilligers hem bijgestaan, om al die gerestaureerde
en nieuw bijgemaakte kasdelen te herplaatsen en te schilderen.
Tot slotte heeft Jaap van Rijn 18.000 plaatjes bladgoud aangebracht op
de ornamenten en kasdelen, alleen het materiaal werd gefinancierd door
Monumentenzorg.
De tachtig
zelfstandig sprekende stemmen
zijn verdeeld over vier
klavieren en pedaal.
Dit symfonische orgel werd gebouwd in de jaren 1981-1983, en is één van
de belangrijkste instrumenten van de wereldwijd bekende orgelbouwer Van
den Heuvel.
In technisch- en artistiek opzicht vond een
oriëntatie
plaats volgens de principes van de vermaarde Franse orgelbouwer Aristide
Cavaillé-Coll (1811 – 1899).
De registerbezetting van het Positif is één der grootste ter wereld.
Het heeft in de 18 sprekende stemmen o.a. een doorlopende Cornet
décomposé 8-sterk vanuit 8 voet.
Een aantal registers van het Positif heeft de 18e eeuwse Franse
mensurering.
Het Grand-Orgue heeft naast een Cornet 5-sterk vanuit 8 voet een
doorlopende Cornet décomposé 8-sterk vanuit 16 voet. Dit werd nog niet
eerder in Nederland gebouwd, evenals de Cornet décomposé 8-sterk vanuit
32 voet op het Pédale.
Voornoemde klankopbouw is in geen enkel Nederlands orgel te vinden,
echter wel in de grote orgels van de Parijse Kathedralen zoals de
Notre-Dame en de Sacré-Coeur.
Het Récit expressif is boven de orgelkas in de toren van de kerk
geplaatst en kan middels het bedienen van een trede bij de klaviatuur,
geheel van de kerkruimte
geïsoleerd
en er direct ingebracht worden, hetgeen een bijzonder effect resulteert.
Naar
verhouding heeft dit orgel een zeer rijke tongwerken-bezetting van 22
registers, waaronder het uit 4 registers bestaande Chamade-werk
(horizontaal gepositioneerde trompetten).
In het Echo zijn enige registers overgenomen uit het oorspronkelijke
Nolting-orgel uit 1822. De klaviatuur werd uitgevoerd in de Franse
stijl. Naast de zgn. registerstoelen zijn treden boven het pedaal
geplaatst welke dienen als speelhulpen.
Een aantal constructies toegepast bij deze speelhulpen, zijn speciaal
voor dit orgel door Van den Heuvel ontwikkeld.
Op het Grand-Orgue, Récit expressif en Pédale is het zgn.
“Barker-Systeem” toegepast, dit om het gehele instrument op soepele
wijze te kunnen bespelen.
Het laatste verbeterde systeem door orgelbouwer Cavaillé-Coll toegepast,
werd door Van den Heuvel bestudeerd en stond model voor de “Barkers” in
het Katwijkse orgel.
Het
gehele orgel, dat op zuiver ambachtelijke wijze in de ateliers te
Dordrecht gebouwd is, werd persoonlijk door Jan L. van den Heuvel
ontworpen en
geïntoneerd.
Adviseur was Jaap van Rijn, hoofdorganist van de Nieuwe Kerk.Het Nieuwe
Kerk-orgel overtuigde de Sociéte Académique “Arts, Sciences, Lettres,
gevestigd te Parijs, zodanig dat in 1984 – overigens voor de eerste maal
aan een orgelbouwer – hun ‘Medaille d’Argent’ aan orgelbouwer Jan L. van
den Heuvel, werd uitgereikt.
Sindsdien verwierf Van den Heuvel vele opdrachten voor het bouwen van
orgels van over de hele wereld, zoals o.a.: St. Eustache (Parijs),
Duke’s Hall (Londen), Katarina Church (Stockholm), St. Franziskus Kirche
(München),
Church of the Holy Apostles (New York), Victoria Hall (Genéve),
en zeer recent werd in gebruik genomen het belangrijkste concertorgel
van Denemarken, een 32-voets instrument met 87 stemmen, hetgeen
geplaatst is in een nieuwe concertzaal in de hoofdstad te Kopenhagen
(Denemarken) naar een ontwerp van de vermaarde Franse architect Jean
Nouvel. |
